terug naar perspectives

Wat als retailers geen websites meer nodig zouden hebben?

Stel je voor dat je vandaag een nieuwe online parfumerie begint. Je hebt een goed netwerk in de parfumindustrie, toegang tot interessante merken en een goed begrip van de markt. Maar in plaats van een webshop te bouwen, richt je de onderneming anders in.

Je ontwikkelt een commerciële infrastructuur waarmee AI-assistenten rechtstreeks met je systemen kunnen communiceren. Je assortiment, productinformatie, prijzen en beschikbaarheid zijn via technische koppelingen toegankelijk. Een consument die een parfum zoekt, kan je producten binnen zijn eigen AI-omgeving ontdekken en vergelijken en daar ook de aankoop afronden. Je systeem verwerkt de bestelling, waarna een externe logistieke partner de levering verzorgt. De consument heeft je website nooit bezocht, omdat je die niet hebt.

Je organisatie bestaat uit een klein team dat merken selecteert, leveranciersrelaties onderhoudt, commerciële afspraken maakt en toeziet op de kwaliteit van de dienstverlening. AI ondersteunt processen zoals voorraadplanning, orderverwerking en klantenservice. Consumenten komen vooral via externe AI-platforms met je aanbod in aanraking, terwijl je eigen organisatie de commerciële activiteiten beheert.

De technologie beweegt in deze richting. AI-platforms kunnen gestructureerde productinformatie verwerken en er ontstaan systemen waarmee consumenten producten kunnen selecteren en bestellen zonder een traditionele webshop te bezoeken. De technische basis voor zo’n model krijgt vorm, al is de commerciële haalbaarheid op grote schaal nog niet aangetoond. Toch biedt het een andere manier om over online retail na te denken.

Een andere manier om een retailbedrijf op te bouwen
Online retail is al decennialang ingericht op het aantrekken van bezoekers naar de eigen website. Retailers investeren in vindbaarheid, advertenties, productpresentatie, gebruiksgemak en conversie. De website is zowel een winkel als een plek waar zij een relatie met consumenten opbouwen. De commerciële gedachte daarachter is helder: breng bezoekers naar je eigen verkoopomgeving en probeer hen daar klant te maken.

Als consumenten AI-assistenten gebruiken om producten te ontdekken, te vergelijken en te bestellen, kan die structuur veranderen. Iemand vraagt bijvoorbeeld naar een houtachtig parfum binnen een bepaald budget. De assistent vergelijkt producten, geeft informatie over de parfums en kijkt waar ze verkrijgbaar zijn. De consument kiest een product en vraagt de assistent de bestelling te plaatsen, zonder zelf verschillende webshops te bezoeken.

Bestaande retailers moeten hun infrastructuur dan aanpassen aan een andere manier waarop consumenten producten ontdekken en kopen. Een nieuwe retailer kan zijn bedrijf vanaf het begin rond die ontwikkeling opbouwen. Er is geen bestaande digitale etalage die onderhouden moet worden en geen eerdere investering daarin die moet worden terugverdiend. De interessante vraag is niet alleen hoe technologie een retailer efficiënter maakt, maar ook wat voor bedrijf daardoor mogelijk wordt. Een bedrijf dat zich richt op het beschikbaar maken van producten en het afhandelen van bestellingen, zonder in dezelfde mate afhankelijk te zijn van bezoekers op een eigen website.

Een andere verdeling van investeringen
Een traditionele online parfumerie investeert in een webshop, marketing, systemen, personeel en logistiek. Zelfs wanneer zij bepaalde activiteiten uitbesteedt, blijft een groot deel van de organisatie gericht op het aantrekken en bedienen van bezoekers binnen de eigen omgeving.

Een retailer die vanaf het begin rond AI is ingericht, kan zijn middelen anders verdelen. Goede productinformatie en betrouwbare koppelingen met AI-platforms vormen de basis van de verkoop. AI ondersteunt interne processen en een externe logistieke partner verzorgt opslag en levering. Geld dat anders naar webshopontwikkeling, conversieoptimalisatie of bepaalde vormen van marketing zou gaan, kan worden besteed aan het assortiment, de financiering van voorraad, leveranciersrelaties en klantenservice.

Dat betekent niet dat de kosten verdwijnen. Productinformatie moet worden onderhouden, technische koppelingen moeten betrouwbaar zijn en toegang tot consumenten via AI-platforms kan zelf ook geld kosten. Maar de verdeling van kosten en kapitaal verandert. Daardoor kan een kleiner bedrijf mogelijk op een andere manier concurreren.

Gevestigde retailers behouden belangrijke voordelen. Hun koopkracht, naamsbekendheid, klantenkring en commerciële relaties verdwijnen niet doordat consumenten AI gebruiken. Investeringen in de eigen digitale etalage kunnen echter minder onderscheidend worden wanneer consumenten die omgeving niet meer hoeven te bezoeken om te kopen. Voor een nieuwe retailer kan de afweging daarom anders uitvallen. Niet omdat schaal zijn waarde verliest, maar omdat een deel van de infrastructuur die voorheen nodig was om veel consumenten te bereiken, buiten het bedrijf kan komen te liggen.

Wie bepaalt waar de consument koopt?
Wanneer een AI-assistent producten aanbeveelt, beïnvloedt het platform welke retailers zichtbaar worden. Producten en verkopers worden geselecteerd en vergeleken zonder dat de consument zelf verschillende winkels bezoekt. Zo ontstaat een extra commerciële laag tussen retailer en consument. Die afhankelijkheid is niet helemaal nieuw. Zoekmachines, marktplaatsen en sociale platforms beïnvloeden al langer hoe consumenten retailers vinden. Een AI-assistent kan verder gaan door niet alleen verkopers te tonen, maar ook het vergelijken en bestellen binnen dezelfde omgeving te begeleiden.

Dat hoeft de relatie tussen consument en retailer niet automatisch te verzwakken. Stel dat iemand via een assistent een parfum koopt bij een gespecialiseerde parfumerie en tevreden is over de levering en service. De volgende keer kan die consument de assistent vragen opnieuw bij dezelfde parfumerie te bestellen. Een bezoek aan de website is daarvoor niet nodig. Als de assistent toegang heeft tot eerdere aankopen en de voorkeur van de consument volgt, kan een goede ervaring dus rechtstreeks tot een volgende bestelling leiden.

Daar zit ook een kwetsbaarheid. Een consument kan trouw zijn aan een retailer, terwijl de informatie en de interface die nodig zijn om die voorkeur in een nieuwe aankoop om te zetten vooral bij het AI-platform liggen. De voorkeur van de consument en de controle over de klantrelatie bevinden zich dan niet bij dezelfde partij. Voor retailers is dat een andere vorm van afhankelijkheid, maar mogelijk ook een nieuwe manier om terugkerende klanten te bedienen. De vraag is hoeveel invloed zij op die relatie houden wanneer het directe contact via een externe assistent verloopt.

De andere kant van selectieve distributie
Voor niche- en luxeparfums ontstaat nog een vraagstuk. Een retailer kan zijn commerciële infrastructuur volledig rond AI inrichten, maar krijgt daarmee niet automatisch toegang tot de merken die hij wil verkopen. Bij selectieve distributie bepalen merken met welke retailers zij samenwerken en welke eisen zij aan de verkoopomgeving stellen. Productpresentatie, de uitstraling van de winkel en de kwaliteit van het advies kunnen onderdeel zijn van die voorwaarden. Een retailer zonder eigen webshop past niet vanzelf in dat model. Zijn producten worden immers gepresenteerd binnen een AI-omgeving waarover hij zelf beperkte controle heeft.

Maar selectieve distributie werkt twee kanten op. Merken kiezen hun retailers, terwijl retailers bepalen welke merken zij in hun assortiment opnemen.

Er zijn veel parfummerken die consumenten willen bereiken en concurreren om aandacht binnen een beperkt aantal retailkanalen. Dat geeft een retailer die rond AI is ingericht een keuze. Hij kan proberen te voldoen aan de bestaande voorwaarden van merken die een traditionele verkoopomgeving verlangen. Of hij kan samenwerken met merken die openstaan voor een andere manier om hun producten te presenteren en te verkopen. Dat is niet per definitie een keuze tussen sterke merken en minderwaardige alternatieven. Ook onder relatief onbekende, onafhankelijke merken zijn hoogwaardige producten te vinden. Voor zulke merken kan een nieuwe manier waarop consumenten parfums ontdekken aantrekkelijk zijn, zeker wanneer zij niet uitsluitend op bekende merknamen zoeken.

Hier ontstaat een onderscheid dat voor de parfumindustrie belangrijker kan worden. Wie specifiek een parfum van een bepaald huis zoekt, zal niet zomaar een alternatief accepteren. Merken met sterke eigen consumentenvraag hebben daardoor een andere positie dan merken die voor hun groei sterk afhankelijk zijn van ontdekking. Maar vraagt een consument een AI-assistent om een bepaald type parfum, met specifieke eigenschappen, voor een gelegenheid en binnen een budget, dan ligt dat anders. De assistent kan verschillende merken voorstellen die bij die voorkeuren passen. Een merk dat via de relevante infrastructuur niet beschikbaar is, kan buiten de vergelijking vallen, terwijl een ander merk wel wordt aanbevolen.

Dat geeft zowel merken als retailers iets om over na te denken. Een merk wil invloed houden op de manier waarop zijn producten worden aangeboden. De retailer wil een assortiment samenstellen dat past bij zijn infrastructuur en bij de consumenten die hij kan bereiken. Beide belangen zijn begrijpelijk, maar sluiten niet altijd op elkaar aan. Voor een merk waar consumenten gericht naar vragen, kunnen strikte distributievoorwaarden een verstandige keuze blijven. Voor een kleiner of minder gevestigd huis kunnen dezelfde voorwaarden betekenen dat het bepaalde kansen mist om ontdekt te worden. De retailer moet op zijn beurt bepalen welke merken hij nodig heeft voor een aantrekkelijk assortiment. Als er voldoende alternatieven zijn, kan hij besluiten niet te investeren in de voorwaarden van een specifiek merk.

Dit betekent niet het einde van selectieve distributie. Het kan wel de verhouding tussen merken en retailers veranderen, vooral als nieuwe retailmodellen erin slagen veel consumenten te bereiken.

Wat blijft er over van de winkel?
Parfum blijft een zintuiglijk product. De ervaring, emotie, ontdekking en het vertrouwen spelen een grote rol, zeker bij niche- en luxeparfums. Een AI-assistent kan informatie verwerken en voorkeuren herkennen, maar kan iemand niet laten ruiken. Ontdekking en aankoop hoeven echter niet op dezelfde plek plaats te vinden. Consumenten maken al kennis met parfums via abonnementen, samengestelde parfumselecties en fysieke winkels, terwijl zij later via een ander kanaal kopen. Als AI ook helpt bij selectie en bestellen, kan die scheiding groter worden.

Verschillende partijen kunnen daardoor een eigen rol krijgen in het aankoopproces. De een laat consumenten kennismaken met nieuwe parfums, een ander biedt de fysieke merkervaring en een derde verwerkt de bestelling en levering. Daarmee verandert ook hoe de waarde van die bijdragen wordt beoordeeld. De partij die in ontdekking of merkervaring investeert, hoeft niet degene te zijn bij wie de uiteindelijke aankoop plaatsvindt.

Fysieke parfumerieën, merkboetieks en traditionele webshops blijven daarom relevant. Hun rol kan veranderen, maar hun bijdrage aan merkervaring en marktontwikkeling verdwijnt niet. Bestaande retailers kunnen hun organisatie bovendien aanpassen en dezelfde technologie gebruiken. De retailer zonder eigen digitale etalage laat vooral zien dat zo’n etalage mogelijk geen voorwaarde meer is om online een commerciële rol te spelen. De waarde kan liggen in zijn assortiment, leveranciersrelaties en service, terwijl consumenten hem via andere systemen vinden en daar hun aankoop doen.

Op het eerste gezicht lijkt dit vooral een technologische verandering in online retail. Als een dergelijk model commercieel aantrekkelijk blijkt, raakt het echter ook aan de manier waarop merken hun distributie organiseren. Merken kunnen blijven bepalen onder welke voorwaarden hun producten worden verkocht. Tegelijkertijd krijgen retailers nieuwe mogelijkheden om hun bedrijf en assortiment op te bouwen rond merken die bij hun commerciële model passen.

De onderliggende vraag is dan hoe lang merken dezelfde distributievoorwaarden kunnen blijven hanteren wanneer de manier waarop consumenten producten ontdekken en kopen verandert.